Тод манлай уяач Д.Дагвадорж: Аялал жуулчлалын хөгжих эх үүсвэр тавигдлаа хэмээн бэлгэшээж байна

-Наадмын талаарх сэтгэгдлээр яриагаа эхэлье?
-Үнэхээрийн сайхан наадам болж байна. Өнөөдрийн үйл ажиллагаа зөвхөн уралдаан, наадмаар хэмжигдэхгүй харин Завхан аймгийн аялал жуулчлалын гол бүс нутгийг нээн таниулж, энэ нутагт аялал жуулчлал хөгжих эх үүсвэрийг тавьж байна хэмээн би хувьдаа маш их бэлгэшээж байна. Аялал жуулчлал гэдэг бол байгальд ямар нэг хор нөлөөгүй хөрөнгө оруулалт юм. Энд аялал жуулчлал хөгжих юм бол нутгийн иргэдийн амжиргаа дээшилж, Завхан аймгийн хөгжилд түлхэц болно. Би юу юунаас илүү үүнд нь баярлаж байна даа. Цаашдаа аймгийн ЗДТГ, ИТХ хөдөлмөрчид нь нийлж байгаад жил бүр энэхүү  наадмаа зохион байгуулах боловуу гэж бодож байна.
-Аргагүй бизнесмен хүний үг байна. Би хувьдаа уугуул нутгийнхан нь  уяачдадаа хүндэтгэл үзүүлж, уяачдын хөдөлмөрийг үнэлж буйд л талархаж байлаа.
-Энэ бас их зөв зүйл байгаа юм. Бөхчүүд түрүүлж үзүүрлэхэд орон нутгийн зүгээс маш их дэмжлэг үзүүлдэг. Харин морио түрүүлгэсэн уяачдыг тэгж дэмждэггүй шүү дээ. Харин манай Завхан аймаг нутгаасаа төрсөн дөрвөн Тод манлай уяачдаа хүндэтгэл үзүүлж бусдад үлгэр болж байна. Энэ бол зөвхөн бидний хөдөлмөрийг үнэлж байгаа хэрэг бус. Унаач, уяач, туслах уяач, адуучин гээд маш олон хүний хөдөлмөрийг үнэлж, шинэ залуу уяачдад “бидний хөдөлмөр ингэж үнэлэгддэг юм байна” гэсэн урам зоригийг өгч байгаагаараа онцлог. Яг үнэндээ биднийг чинь үнэлэхээсээ илүү шоглох л юм байна шүү дээ.
-Нэг тийм туйлшрал ч яваад байгаа л даа?
-Монголын 120,000 уяачийн ихэнх нь хөдөө орон нутагт ажиллаж амьдардаг. Өөрөөр хэлбэл хөдөөгийн малчин залуусаас морь уядаггүй хүн цөөн. Тэгэхээр морь уяхыг баячуудын зугаа цэнгэл гэж туйлширах нь ташаарал. Харин ч өнөөдөр адлагдаад байгаа энэ хэдэн бизнесменүүдийн монголын хурдан морины уралдаан төдийгүй өв соёлд оруулсан хувь нэмэр маш их. Үндэсний хувцсаа өмсдөггүй, хөөрөглөж мэндлэхээ мартсан тэр л цаг үед энэ хэдэн бизнесменүүд адууг үнэд оруулж, хөөрөг, гаанс гээд эд эдлэлийг хэрэглэдэг болгосон. Одоо наадмаар дээл өмсөөгүй, хөөрөг бариагүй, монгол гэрээ бариагүй уяач байхгүй. Монгол ахуй соёлоороо амьсгалсан тэр өдрүүдийг уяачид л бий болгож байна шүү дээ.
-Яруугийнхан өнөр олуулаа ирж нутгаас төрсөн Тод манлайдаа хүндэтгэл үзүүлж буй бололтой. Байсхийгээд л Яруу сумын харьяаь Д.Дагвадорж гээд зарлах юм?
-Их олон хүн иржээ. Үүнд нутаг ойрхоны давуу тал бас нөлөөлсөн байх. Эрдэнэхайрхан, Яруу чинь залгаа сумд.
-Дөрвөн Тод манлай нутаг орныхоо адууг чанаржуулах үүднээс удам сайт азарган үрээнүүд авчирсан гэсэн. Үрээнүүдийнхээ удам угшлыг танилцуулаач?
-Миний адууны гол суурь  бол Данзаннямын Даваахүүгийн Ажнай хүрэн азарга угшил болдог юм. Цус сэлбэх үүднээс олон газраас хурд цуглуулсан. Ер нь манай адуунд угшилгүй адуу байхгүй. Монгол төрийн наадамд түрүүлж, айрагдсан бүх адууны эр, охин төлөөс авсан. Өөрийнхөө адууг боломжийн чанаржуу гэж боддог. Энд Данзанням гуайн хүрэн, Өндөр зул, Тойруулгын шарга, Дорноговийн бор хонгор азарганы удмын үрээнүүд авчирсан. Миний шарга азарганы төл шарга үрээ байсан юм. Өчигдөр харсан хүн болгон л “энийг авна” гээд. Манай Яруугийнхан хүртэл “энийг л авна шүү” гээд байсан чинь Тосонцэнгэл суманд таарсан.
-Та нутаг руугаа цөөнгүй адуу явуулсан гэдэг биз дээ?
-Тийм. 20-н хэдэн адуу өгсөн.
-Уугуул нутгийн түмнийхээ хүндлэлд “эрхлэх” энэ мөчид ямар дурсамж сэдэрч байна вэ?
-Нутгийнхаа даваагаар давахад л сэтгэл сэргэж гэгэлзээд тогтохоо байчихдаг. Агаар нь хүртэл сайхан. /нулимс нь цийлэгнэв/Ийм сайхан нутагт төрсөндөө бахархдаг. Би чинь ер нь нутаг амьтай хүн шүү дээ. /инээв/
-Тэгж мэдрэгддэгээ 
-Манай Яруугийнхан Тэлмэнгийн наанаас тосч авсан.Ирэхэд 10-н хэдэн гэр барьчихсан үнэхээр сайхан угтлаа. Бидэнтэй Тод манлай уяач Д. Бат-Эрдэнийн гэр бүлийнхэн болон 50-аад хүн цуг ирсэн. Тэд бүгдэд  сайхан үйлчилгээ үзүүлж байна. Үнэхээр өөрийн чинь хэлдгээр нутагтаа ирээд эрхэлж байнаа.
-Сайхан наадаарай. Ярилцсанд баярлалаа.
-Тод магнай сэтгүүлийнхэндээ ажлын амжилт хүсье.

А.Тэлмэн