Хурдан моринд элбэг тохиолдох хөлний гэмтлүүд

Хурдан моринд хамгийн элбэг тохиолддог эмгэг бол үеийн бэртэл гэмтэл болон бусад өвчин эмгэг юм. Ялангуяа сагагны үе сунах, мултрах, туурай цуурч хагарах, буруу ургах, шилбэ, туурайн болон өнчин ясны хугарал, шөрмөс, шөрмөсний дугтуй, булчин шандас гэмтсэнээс сунах, тасрах, шөрмөс бэрсүүтэж богиносох, шөрмөс дугтуйтайгаа наалдах, салст хэтэвчний үрэвсэл зэрэг эмгэг элбэг тохиолддог. Дээрх эмгэгүүдийг зөв  таниж, эрт эмчлээгүйгээс болж өвчин архагшиж, улмаар хурдан морь хөлгүй болох нь олонтоо   байдаг аж.  
Хөдөө аж ахуйн их сургуулийн багш, оюутнууд хамтран адууны хөлний бэртлийг тодорхойлохын тулд 2014 онд 169 адуунд түүвэр судалгаа хийсэн бөгөөд судалгаанд оролцсон нийт адуунуудын 30 хувь нь шилбэ, 45 хувь нь шөрмөс шандас,  үлдсэн 25 хувь нь бусад гэмтлүүд тохиолдсон байжээ. Түүнчлэн судалгааны явцад хурдан морины хар туурайн эмгэг, бэрэвхий сагагны болон өнчин ясны хугарал цуурал, шилбэний ясны цуурал, сэлтрэл зэрэг нь эзэн хүнд тэр бүр мэдэгддэггүйгээс эмчид хандалгүй байсаар хүндрүүлэх явдал элбэг байдгийг тогтоосон байна. Тиймээс эрхэм уяачид та бүхэн хурдан хүлгийнхээ эрүүл мэндэд санаа тавьж, урьдчилан сэргийлэх үзлэгт  тогтмол хамруулж дээрх төрлийн гэмтлүүдийг цаг алдалгүй оношлуулан эмчлүүлэх хэвших хэрэгтэй. Ялангуяа туурайн ханын салбангийн үрэвсэл ламинитыг эрт эмчлэхгүй  бол амархан эдгэрдэггүй сөрөг талтайг анхаарахад илүүдэхгүй биз ээ. Ламинитын гол шалтгаан нь янз бүрийн хордлогоос үүдэлтэй бөгөөд тэжээллэг, ялангуяа хүчит тэжээлээр тэжээж, бүдүүн тэжээл бага өгөх, эсвэл хомс тэжээлээс гэнэт их хэмжээний уурагт тэжээл өгөх зэргээс үүдэлтэй  хордлогоос үүсэх нь элбэг. Мөн уралдаад ирсэн хурдан морийг  хол газар тээвэрлэж туурайд ачаалал өгснөөс дээрх төрлийн гэмтэл үүсэх нь бий. Түүнчлэн тэжээлд байдаг гистамин ба түүнтэй төсөөтэй бодис бие махбодод орж, цусны судас өргөсгөгч мэдрэлийг цочроож нарийсгагчийг нь сайжруулдаг. Үүнтэй уялдан туурайны суурь хэсгийн судаснууд цусаар дүүрч шүүдэс гаргах ба уг шүүдэс нь салбан хөхөнцрийн завсраар хуримтлагдан тэдгээрийн холбоог сулруулахаас гадна мэдрэлийн төгсгөлийг дарж сэдрээдэг байна. Ийм адуу уяа сойлго, наадмын давхилгад хөлөө бэртээх нь элбэг байдаг.