Хардэл жанжин бэйс хурдан адуутай болсон домог

Эрт нэгэн цагт Хөвчийн жонон вангийн Өндөр лам аяны дөрөө мултлан Хардэл жанжин бэйсийнд буухад нь:
-Холын аяны ламтан морил, хонож амар гээд бэйсийнхэн хөл алдаж гэнэ. Өндөр лам гэрийн хоймор сууж, амны цангаа гаргангаа дэлгээстэй хаалгаар гадагш морьдын уяа тийш хараад:
-Чи хө, наадам хэр хийдэг хүн бэ гэхэд бэйс:
-Би түмэн хар адуутай л хүн дээ гэхээс өөр юм хэлсэнгүй гэнэ. Өндөр лам замдаа адууг нь харсан юмсан. Тэгээд:
-Өл нь өөхөөр дүүрч, гол нь бөглөрсөн адуу байна лээ /Морь уядаггүй хүн байна чи гэсэн санаа болов уу/. Ер нь хурдан адуу алга байдаг шүү гэжээ. Энэ үеэр цүрдгэр хүрэн морьтой өвгөн үүдээр өнгөрөхөд Өндөр лам өндөсхийж:
-Энэ юун морьтой хүн өнгөрөв өө гэж асуужээ. Тэгэхэд Хардэл бэйс гайхан:
-Манай хонины өвгөн унаатайгаа өнгөрөв. Залуудаа адуунд явж байсан хүн дээ. Та юуг нь сонирхов гэхэд:
-Хорхойтсон шижин байдасны унага унажээ гэж ламтныг хэлэхэд бэйс өвгөнийг дуудаж:
-Манай хонины хүрэн морь чинь ямар гүүний унага сан билээ гэж гэнэ. Хонины өвгөн:
-Тэр жил хорхойтсон шижин байдас манай адуунд гүйж ирэхэд нь Зандан хүрэн азаргаар хураалгасан юм. Түүний унага шүү дээ гэжээ.
-Энэ танай хурд байна. Хойтон чиний хүрнийг Орлойн гурван зээрдийн Долоон аваргын наадамд  авч очьё гэж Өндөр лам айлджээ. Бэйс хүрэн морийг нэг ам санзай гүсэг хоргойн хамт ламд барьж үджээ.
Хойтон нь хонины хүрнийг Өндөр ламтан хөтөлж ирэхэд нь бэйс танихгүй шахам байсан гэдэг. Тэгэхэд:
-Сайн морь уяа тэнцэхээр хувилан хангарьдын өд мэт болно гэж лам айлджээ. Хүрэн морины хоёр чих, хоёр нүд, дөрвөн туурайг нь ил гарган хамба торгоор нэмнээ хийсэн байжээ. Тэгээд Орлойн мэргэн амбаны Долоон аваргын наадмыг зорьсон аж. Тэнд Орлойн гурван зээрдийн нэртэй уяач Нагваралд өвөл гарч  чих нь хөлдсөн Хув хүрэн гэдэг маш хурдан морь байв. Нагварал уяачийг мөн “хув” хэмээн хочилдог байж. Нутгийн уяачид хув Нагваралд хандаж:
-Таны их насны морь энэ наадамд дөнгөх буй за гэхэд тэрбээр:
-Хардэлийн түмэн хард хурд үгүйсэн, юусан билээ. Уяан дээр нь түмэн эх зогсож байх юм. Бид барахгүй болсон биз гэж байжээ. Тэгээд ч тэр наадамд хонины хүрэн морь хол түрүүлжээ.
Өндөр лам наадмаас буцахдаа хэзээ нэгэн цагт хурдтай болгож өгье гэж Хардэл бэйсд хэлээд зургаан янзын морины зураг зурж өгөөд энэ зургаар жишин шинжиж хурдан адуу энд тэндээс үнэ хайргүй цуглуулахыг захижээ.
Дашрамд хэлэхэд, Өндөр лам алдартай зураач байсны дээр Хардэл бэйс ч мөн сайн зураач байсан тул зургийг хуулан хиа, шинжээч нараа тал тал тийш мордуулан харь хошууны адууг шинжүүлж тандуулах болжээ. Энэ зураг нь маш нууцлагдаж байсан гэдэг яриа бий. Тэгээд Галшард газар газрын хурдан хэвшлийн адуунууд цуглах болж, улмаар дийлдэшгүй хурд, нэртэй цуутай уяачидтай болсон байна. Домог түүх гэдэг ийм буюу.
МУ-ын Манлай уяач, морин спортын ууган мастер Д.Даваадорж