Аймгийн Алдарт уяач Ж.Занданбал: Манай адуу Далай хамбын угшилтай

Дорнод аймгийн Халхгол сумын уугуул, аймгийн Алдарт уяач Ж.Занданбалын ярилцлагыг уншигч танаа хүргэж байна.
-Таны өвөг дээдэс хурдан хүлгийн хийморьт сүсэглэсэн буурлууд байсан гэлцэх юм. Энэ талаара ал байсан гэж байна. Тэдгээр буурлуудын талаар яриагаа эхэлбэл ямар вэ?
-Би Дорнод аймгийн Халх гол сумын хүн. Миний аав Жамсран  морь мал уядаггүй ч адууг их сайхан эдэлдэг хүн байсан. Харин миний өвөө олон хээр морьтой, тэднийгээ уяж хурдлуулдаг, номтой лам хүн байсан. Өвөө маань надад манай адуу Далай хамбын адууны угшилтай юм шүү гэдэгсэн. Би Далай хамбыг сайн мэдэхгүй. 500 гаруй адуутай баян хүн байсан ч адуугаа нийгэмчлээд ердөө хоёр хээр гүү авч үлдсэн юм билээ. Тэр хээр гүүнүүдийн удам тасралгүй надад ирсэн юм билээ.
-Удам дамжсан уяач хэдийнээс хурдан морь уях болов?
- Нутгийнхаа Гончиг гэдэг хүнийг дагаж тэр хүнээс их юм сурсан даа. Би тэр хүнийг багшаа гэж боддог. Нутагтаа “бага адууны” гэж алдаршсан сайн уяач байсан юм. Тэгж байгаад аавыгаа залгамжлан цэргийн байгууллагат нэг хэсэг ажилласан. Тухайн үед чинь морь мал уях хориотой хэцүү байлаа шүү дээ. Дарга нараасаа айж ичиж байж нэг юм уяна. Өнөө цагт ч сайхан болж дээ. Сайн муу хэлүүлээд дурандаа уяад л байсныхаа үр шимийг амсдаг л юм байна. Ах нь 40-өөд жил морь уяхдаа сумын наадмаас 20 гаруй түрүү, 50 гаруй айраг авсан байдаг юм. Аймгийн чанартай наадамд бол гурван түрүү, есөн айрагтай. 
-Улс, бүсийн наадамд шандас шалгаж байв уу?
-Улсад уралдаж байгаагүй.  Халиун азаргаа ид байхад улсад уралдъя гэж бодсон ч дүү маань гуйгаад байхаар нь өгчихсөн. Гэхдээ ухаа азарга бид хоёр улсад нэг очих нь ч очих байхаа. Бүсийн наадмын тухай асуусан болохоор нэг дурсамж яръя л даа. Алтан-Овооны наадамд хязаалан азаргатай очсон бариад үлдээчихсэн байдаг юм. Тэгээд морьд гарсны дараа 7 км –ын цаанаас тавьсан юм. Тэгэхэд 600 гаруй азарганаас 13-т орж байлаа.
-Уяач болгонд өөр өөрийн уяаны онцлог байдаг гэдэг. Таны уяаны онцлогийг сонирхъё?
- Надад айхтар хүнээс ялгаараад байх зүйл байхгүй. Миний хувьд морины ирийг дарж уралдуулдаг. Гараад гялалзаад байхгүй болчихгүй, замынхаа талд очоод суучихгүй хурдыг нь хуваарилж байгаа хэрэг юм. Морь үзүүр дээрээ сайхан тарлаж уралддаг болгодог.
-Ярилцсанд баярлалаа. Сүүлийн асуултыг танд үлдээе?
-Уралдаан зохион байгуулсан хүмүүст болон  малчин бидний сэтгэлийн үгийг хуваалцаж байгаа “Тод магнай” сэтгүүлийн хамт олонд баярлалаа. Малынхаа бэлчир дээр явахад олон зүйл бодогддог ч одоо тулгамдаад мартчихаад байна.  Төрийн төлөө оготно боож үхнэ гэдэг шиг би төр засгийг дээгүүрээ дэндүү ялзарчихсан юмуу  гэж боддог.  Малчин биднээс дор ухаантай байна гэж үү гэж ч бодох юм. Үүнд санаа чилж явдгаа хэлье гэж бодлоо.
"Тод магнай" сэтгүүл Дорнод аймгийн тусгай дугаар