Жороо харын эзэн жаал хэмээх С.Дамба

Дундговь аймгийн Дэлгэрхангай сумын аймгийн Алдарт уяач олноо Жаал хэмээн алдаршсан С.Дамба агсны тухай тэмдэглэхэд ийм ажгуу.
Адуунд нүдтэй Алдарт жаал Дамба агсан хурдан хурц адуунаас гадна жороо морьдоороо алдартай явсан нэгэн. Тэрээр наадамд морьд гаргадаг, түрүү айргийн морьдыг цулбуур өргөн цоллодог байсан бөгөөд энэ талаараа өөрөө “Жороо морио унаад төрийн тугаа барин хурдан морь гаргахад хийморь сэргээд мөн ч сайхан шүү” хэмээн ярьдаг байсан аж.
Насаараа дэл сүүл боосон буурал уяач азарганы торгон ирийг тааруулахдаа гойд сайн байсан бөгөөд халиун, хар, бүүдэн, шарга, зээрд, цавьдар, хонгор зэрэг олон хурдан азаргатай байснаас Дорнод гаралтай өсгий цагаан хээр азарга нь хурдан хурцаараа гайхагдаж байсан гэдэг. С.Дамбын талаар хүү Дашзэвгэ нь “Аавын өсгий цагаан азарга их дэлтэй, унахад номхон, уяагүй байхад болхи бадриун харагддаг. Гэхдээ уяа нь таарсан үедээ урдаа адуу гаргаж үзээгүй, уралдахдаа  цойлоод гардаггүй ч хүүхдийн оролцоогүй нэхэж уралдсаар өөрөө аяндаа хурдлан, түрүүчийн морьдтой зуузай холбон туг дөхөж бариа ойртоход наадамчин олны дууг сонсоод хурдаа ахиулан хулмайн зүтгэдэг хурдан буян байсан. Өсгий цагаан жилд нэгээс хоёр удаа уралдана тэр бүртээ л түрүүлдэг ер нь айрагнаас мултарна гэж байхгүй. Энэ сайхан хүлэг дааган цагаасаа 16 хүртлээ Өмнөговь, Дундговь, Төв аймгийн сумдын их бага наадамд 17 түрүүлсэн бөгөөд хамгийн сүүлд 16-тай адуу зургаад хурдлан зодог тайлсан түүхтэй. Хэдийгээр зодог тайлсан болов ч уяан дээр өөрөө ирж зогсоод морь тарлахад дагаж давхидаг уралдахын төлөө төрсөн аргагүй хурдан хүлэг байсан. Мөн аав минь ямар ч үед морьдоо уралдуулахад бэлэн байлгаж чаддаг ховорхон авьяастай, азарга, дааганы торгон ирийг тааруулахдаа гаргуун, их морио дээдэлдэг хүн байсан” хэмээн дурсамж дэлгэсэн байдаг.
 Мөн жаал Дамбад олон жороо морьд байсан бөгөөд алдартай хурдан жороо хар морь нь Дундговь аймагт гурвантаа, Өмнөговь аймгийн Мандал-Овоо, Дундговь аймгийн Хулд, Сайхан-Овоо, Сайнцагаан сумын баяр наадмаас алтан медаль хүртэж байсан аргамаг хүлэг байжээ.
"Тод магнай" сэтгүүл №40