Ч.Батчулуун начин түрүүлж, Батмөнх заан үзүүрлэлээ

Төв аймгийн Жаргалант суманд Монгол улсын Гавьяат механикжуулагч Д.Цэнд-Аюушийн нэрэмжит бөхийн барилдаан боллоо. Барилдааныг Цэнд-Аюуш агсны хөвгүүд Бат-Орших, Сумьяабат нар санаачлан зохиосон бөгөөд аймгийн начин аавынхаа дурсгалыг хүндэтгэх барилдаанд улс аймгийн цолтой хүчтэнүүд хүрэлцэн ирж зодоглосонд сэтгэл тун дүүрэн байлаа.
Бөхийн барилдаанд улсын заан Б.Батмөнх, улсын харцага Ө.Даваабаатар, улсын өсөх идэр начин Ж.Отгонбаяр, улсын начин Ч.Баянмөнх, улсын шинэ начин Ч.Батчулуун, аймгийн арслан Т.Занданбат, Б.Дэлгэрсайхан, Бо.Батжаргал нараар манлайлуулсан хүчит 48 бөх зодоглон барилдав.
Бөхийн барилдааны нэгийн даваанд Жаргалант сумын заан Э.Алтанцоож Таванхан дэвжээний бөх сумын заан С.Оргилбаатарыг сэнжигдсэн барьцнаас хутгаж дайраад өвдөг шороодуулав. Сүхбатын Оргилбаатар бөхийн өргөөнд дөмөг үздэгийг уншигчид андахгүй мэдэх биз. Мөн Жаргалант сумын заан Б.Содхүү Таванхан дэвжээний бөх с.з О.Болд-Эрдэнийг шахаж татаад давсан юм.
Барилдааны хоёрын даваанд аймгийн харцага Ш.Алтангэрэл аймгийн арслан Б.Энхбаатарыг даацтай давхар ачаад давсан бол давааны төгсгөлийн нугалаанд аймгийн арслан Ж.Алтаншагай а.а Ц.Чимэддоржтой таарч хавираад давсан байна.
Гурвын даваанд улсын цолтнууд амласан бөхөө бүгд давсан бол тунасан хоёрын барилдаан барьц сонгооноос шийдэгдэж аймгийн арслан Бо.Батжаргал давжээ.
Дөрвийн даваанд улсын заан Б.Батмөнх а.а Бо.Батжаргалаас барьц сонгож мордоод, начин Ч.Батчулуун харцага Ө.Даваабаатарыг зүүн хөлд ороход нь хавираад давсан бол улсын наадмын дөрвийн даваанд учраа таарч байсан хоёр начин энэ даваанд мөн таарч “өндөр” начин шахаж татаад давав.
Тавын даваанд заан гоцлож, арал ойролцоо хоёр начин тунан барилдав. Чотонгийн Баянмөнх мордоод хөөхөд Чулуунбаатарын Батчулуун дагуулж хөмрөөд давснаар заантай үзүүр түрүүнд барилдахаар шалгарав.
Үзүүр түрүүнд заан Б.Батмөнх начны баруун хөлийг авсан ч даацтай гуядсан начин даваа авлаа. Ийнхүү шинэ начин Батчулуун нутгийн заан, харцагыг, нуруу ойролцоо Баянмөнх начинтай цувруулан давж түрүү бөхөөр тодров.
Оноолтыг хоёрын даваанаас үзнэ үү?
Хоёрын даваа 
1. У.з Б.Батмөнх – с.з Сүхбаатар /Өв, Баянгол/
2. У.х Ө.Даваабаатар – с.з И.Отгондорж /Төв, Борнуур/
3. У.ө.и.н Ж.Отгонбаяр - с.з Э.Алтанцоож /Төв, Жаргалант/
4. У.н Ч.Баянмөнх – с.з Б.Содхүү /Төв, Жаргалант/
5. У.н Ч.Батчулуун – с.з Н.Ширчинхүү /Увс, Ховд/
6. А.а Т.Занданбат – а.н М.Тэгшбаяр
7. А.а Б.Дэлгэрсайхан – а.н Д.Төрболд
8. Бо.Батжаргал – а.н Г.Пүрэвсүрэн
9. А.а Б.Энхбаатар – а.х Ш.Алтангэрэл
10. А.а Б.Бат-Эрдэнэ – а.х Д.Батсүх
11. А.а Г.Ганжад – а.з Б.Эрдэнэбаяр
12. А.а Ц.Чимэддорж – а.а Ж.Алтаншагай
Гурвын даваа
1. У.з Б.Батмөнх – а.х Ш.Алтангэрэл
2. У.х Ө.Даваабаатар – а.а Б.Дэлгэрсайхан
3. У.ө.и.н Ж.Отгонбаяр – а.а Т.Занданбат
4. У.н Ч.Баянмөнх – а.а Б.Бат-Эрдэнэ
5. У.н Ч.Батчулуун – а.а Ж.Алтаншагай
6. А.а Бо.Батжаргал – а.а Г.Ганжад
Дөрвийн даваа
1. У.з Б.Батмөнх – а.а Бо.Батжаргал
2. У.х Ө.Даваабаатар – у.н Ч.Батчулуун
3. У.ө.и.н Ж.Отгонбаяр – у.н Ч.Баянмөнх
Тавын даваа
1. У.з Б.Батмөнх – гоцлов
2. У.н Ч.Баянмөнх – у.н Ч.Батчулуун
Зургаагийн даваа
1. У.з Б.Батмөнх – у.н Ч.Батчулуун
Т.Түмэндэмбэрэл