Он дараалан төрсөн олны мэдэх Арслангууд-Намсрайжавын Батсуурь

Гурван үеэрээ улсын цол хүртэнэ гэдэг их хувь. Тэр дундаа үе үедээ цолоо ахиулна гэдэг гайхамшигтай түүх юм. Энэ түүхийн эзэд бол улсын начин Жотойн Гэлэг, улсын харцага Гэлэгийн Намсрайжав, улсын арслан Намсрайжавын Батсуурь нар юм.
2006, 2007 оны үед “Соёл эрдэм” дээд сургуулийн залуу бөх Н.Батсуурь хэмээн барилдаж байсан бөгөөд аймгийн начин цолтой улсын баяр наадамд зодоглож эхний жил улсын начин/одоо улсын харцага/ А.Цацабшираар гурав давж улсын арслан Х.Мөнхбаатарт унасан бол хойтон жил нь их ойгоор харцага ааваараа гурав даваанд улсын арслан До.Ганхуягт унасан юм. Мөн түүний хойд жил гурав давж нутгийн бөх улсын арслан Б.Ганбатад унасан байна. Ганхуяг арсланд унасан жилээ Дархан-Уул аймгийн баяр наадамд түрүүлж аймгийн арслан болсон бөгөөд сар шинийн барилдаанд аварга Г.Өсөхбаярыг, мөн заалны барилдаануудад у.а Х.Мөнхбаатар, До.Ганхуяг, Д.Азжаргал, у.г Н.Ганбаатар, И.Доржсамбуу нарыг өвдөг шороодуулан шуугиулж байв. Улмаар аймгийн арслан цолтой улсын цолтны барилдаанд түрүүлж, үзүүрлэх болсон нь улсын цолд ойртсоныг сануулж байсан гэлтэй.
Ардын хувьсгалын 92 жилийн ойн наадмаар аймгийн арслан Б.Дэлгэрсайханаар хоёр давж, гурван даваанд мөн Сэлэнгэ аймгийн харьяат, аймгийн хурц арслан Б.Одгэрэлтэй тунан барилдаж давснаар төрийн их баяр наадамд дөрөв дэх удаагаа дөрвийн даваанд барилдах болов. Дөрвийн оноолтод улсын залуу арслан П.Бүрэнтөгстэй таарсан бөгөөд урд нь гурван удаа гурав давахдаа мөн л улсын арслангуудтай таарч өвдөг шороодож байв. Өмнөх наадмууддаа дүгнэлт хийсэн тэрээр бусгаж зайлах дархан мэхээрээ Бүрэнтөгс арсланг давж начны даваанд барилдахаар боллоо. Тавын даваанд харцага Т.Өсөх-Ирээдүйд амлуулж сэнжигний барьцнаас зайлж татаад тун хялбархан орхиж начин цолны болзол хангав. Зургаагийн даваанд шинэ начин Л.Цэрэнтогтохтой тунан барилдаж барьцгүй этээд давснаар аав хүү харцага цолтон болсон билээ.
Өнөө жилийн улсын баяр наадмаар тун сайхан өнгөтэй барилдаж, гурвын даваанд улсын өсөх идэр начин Ц.Цогтжаргал, дөрвийн даваанд у.н Б.Сангисүрэн нарыг тахимдаж дайраад давснаар тавын даваанд барилдах болов. Тавын даваанд нэг нутгийн бөх улсын харцага Ө.Бат-Оршиход амлуулж гар таллаж татаад давснаар харцага цолдоо чимэг нэмэхээр боллоо. Зургаагийн даваанд өөрийн найз у.н Р.Пүрэвдагватай тунан барилдаж давснаар улсын харцага цолоо батлаж зааны даваанд барилдахаар шалгарав. Долоогийн даваанд гарьд Д.Рагчаад амлуулж сонгосон барьцнаас тойрч зайлаад давхар дотуур хавираад давснаар аавынхаа цолыг ахиулж заан цолны болзол хангажээ. Наймын даваанд улсын заан Ч.Санжаадамбатай тунан барилдаж шахаж татаад угсруулж түрэн давснаар улсын наадмын үзүүр түрүүнд барилдах болов. Үзүүрт улсын гарьд Ш.Жаргалсайхантай барилдаж шуудагны барьцнаас голлож түрэн даваад улсын наадамдаа түрүүлж арслан цол хүртсэн юм. Уран хийцтэй барилдаантай, ухаан зарж сийрэгхэн барилддаг түүнд ахиад олон даваа бий байх аа.
Сүүлийн жилүүдэд дараалан төрсөн улсын арслан цолтнуудын талаар тоймлон хүргэхэд ийм байна. Ханхар сайхан арслангууддаа хан хорвоогийн сайхан бүхнийг ерөөж төр түмнээ цэнгүүлж түмэн олноо баясгаж яваарай хэмээн хүсье.
Т.Түмэндэмбэрэл