“Увс нуур” дэвжээний барилдаан боллоо

“Увс нуур” дэвжээнээс санаачлан зохиодог аймаг, цэргийн цолтны барилдаан Увс аймгийн анхны улсын цолтнууд болох улсын начин В.Малиа, П.Цэдэнбалжир, Д.Даваасамбуу нарын нэрэмжит боллоо. Барилдаанд а.х.а Д.Цэвэлсодном, Н.Жаргалбаяр, Б.Одгэрэл нараар манлайлуулсан хүчит 120 бөх зодоглон барилдав.
Бөхийн барилдааны нэгийн даваанд Аварга дээд сургуулийн бөх, сумын заан, өсвөр үеийн улсын аварга Б.Одсүрэн аймгийн арслан Г.Ганнямыг өвдөг шороодуулав. Мөн сумын заан Ж.Бямбадоньд аймгийн начин Э.Элбэгбаярыг, сумын заан Н.Ширчинхүү аймгийн начин Б.Батдоржийг давав.
Хоёрын даваанд Сэлэнгэ аймгийн харьяат, аймгийн нэмэх начин Н.Энхжаргал Төв аймгийн харьяат аймгийн харцага М.Мэндсайханыг уран сайхан өмсөх мэхээр давж үзэгчдийг шуугиуллаа.
Гурвын даваанд аймгийн арслан Б.Нэргүй аймгийн харцага Э.Энх-Амгаланг мордож дайраад, аймгийн арслан Б.Гончигтавхай аймгийн арслан Б.Уугандавааг хутгахад сунгаж татаад, аймгийн арслан Ж.Алтаншагай аймгийн харцага Ц.Мөнхбаярыг хөлд нь ороход дагуулж татаад, аймгийн харцага Н.Хүрэлсүх аймгийн арслан Б.Эрдэнэхүүг хөлд нь алдалж суугаад буцааж зайлаад давав.
Дөрвийн оноолтод аймгийн харцага Н.Хүрэлсүх аймгийн хурц арслан Н.Жаргалбаярыг баруун талдаа их холоос давхар ачин давсан нь үзэгчдийг шуугиулсан барилдаан байсан бөгөөд Тэсийн Навааны Хүрэлсүх үнэхээрийн иртэй уртай барилддаг болохоо энэ даваанд улам нотоллоо. Мөн энэ даваанд аймгийн арслан О.Хангай аймгийн арслан Б.Гончигтавхайг хөлд нь ороод түрэхэд дагуулж хөмрөөд, аймгийн арслан Х.Оргилболд аймгийн арслан Н.Золбоог таллаж татангуут хавсраад, аймгийн харцага Д.Тогтохжаргал аймгийн хурц арслан Б.Одгэрэлийн хөлд ороод давлаа.
Тавын даваанд а.а О.Хангай а.а Д.Анарыг амлаж барилдсан бөгөөд Хангай ард нь гарсан ч хаяж чадалгүй хутгуулж өвдөг шороодов. Доржийн Анар дориун барилддаг бөх болохоо илтгэж Батсуурийн Нэргүй арсланг мөн шороодуулсан юм.
Бөхийн барилдааны зургаагийн даваанд а.а С.Ерөөлт а.а Д.Анарыг амлаж давсан бол а.а Б.Бат-Өлзий а.х Д.Тогтохжаргалаар даваа авлаа.
Үзүүрт а.а Б.Бат-Өлзий а.а С.Ерөөлтийг өвдөг шороодуулснаар энэ барилдааны түрүү бөхөөр тодров. Үзүүр бөх Дархан-Уул аймгийн арслан С.Ерөөлт Увс нуур дэвжээний барилдаанд одтой барилддаг бөгөөд урд өмнө нэг удаа түрүүлж, мөн нэг удаа үзүүрлэж байсан билээ.
Дараа сарын барилдаан улсын начин Жотойн Гэлэг, түүний хүү улсын начин, физикийн ухааны доктор Даваасамбуу нарын нэрэмжит болон зохион байгуулагдах аж.
Т.Түмэндэмбэрэл